نداريم 8 * 4 * 2 از مجموع هشت صورت در چهار صورت كه تمكن از امتثال تفصيلى نداريم بلا اشكال امتثال اجمالى كافى است و آنها عبارتند از : 1 - عمل توصلى و احتياط مستلزم تكرار است و امتثال تفصيلى ممكن نيست 2 - عمل توصلى و احتياط مستلزم تكرار نيست و امتثال تفصيلى ممكن نيست 3 - عمل تعبدى و احتياط مستلزم تكرار و امتثال تفصيلى ممكن نيست 4 - عمل تعبدى و احتياط مستلزم تكرار نيست و امتثال تفصيلى ممكن نيست انّما الكلام در چهار صورت تمكن از امتثال تفصيلى است در هريك از اين چهار صورت نيز دو مرحله از بحث داريم : 1 - مقتضاى قاعده يعنى حكم عقل و عقلا قطع نظر از دليل شرعى چيست ؟ 2 - مقتضاى دليل شرعى چيست ؟ صورت اوّل : عمل توصلى است و احتياط مستلزم تكرار است مثل اينكه اجمالا مىدانم يا 10 درهم به زيد بدهكارم و يا 10 دينار به عمر و در اينجا احتياط به اينست كه هم 10 درهم را بزيد بپردازم و هم 10 دينار را به عمرو و اداء دين هم توصلى است حال در اينجا مقتضاى حكم عقل و عقلا اينست كه امتثال اجمالى كفايت مىكند و امتثال تفصيلى لازم نيست زيرا كه در توصليات ذات الفعل مطلوب است و اين مكلّف ذات العمل را انجام داده اگر در واقع 10 درهم بدهكار بوده داده و اگر در واقع 10 دينار هم بدهكار بوده